اعتمادبه‌نفس کودکان فقط با تعریف کردن از آن‌ها ساخته نمی‌شود. تجربه موفقیت‌های کوچک، احساس استقلال، فرصت تصمیم‌گیری و حمایت درست والدین نقش مهمی در شکل‌گیری اعتمادبه‌نفس دارند.
کودکی که احساس می‌کند می‌تواند بعضی کارها را خودش انجام دهد، راحت‌تر با چالش‌های جدید روبه‌رو می‌شود و در موقعیت‌های مختلف کمتر از شکست می‌ترسد. والدین می‌توانند با چند رفتار ساده در زندگی روزمره به تقویت این احساس کمک کنند.
۱. به کودک مسئولیت‌های متناسب با سن بدهید
یکی از بهترین راه‌ها برای تقویت اعتمادبه‌نفس این است که کودک احساس کند توانایی انجام دادن کارها را دارد. مسئولیت‌هایی مثل جمع کردن اسباب‌بازی‌ها، مرتب کردن وسایل شخصی، انتخاب لباس یا کمک کردن در چیدن میز می‌تواند این حس را تقویت کند.
مهم است که مسئولیت انتخاب‌شده متناسب با سن کودک باشد. اگر کاری بیش از حد سخت باشد، ممکن است باعث ناامیدی شود؛ اما یک مسئولیت ساده و قابل انجام به کودک احساس موفقیت می‌دهد.
۲. تلاش کودک را ببینید، نه فقط نتیجه را
گاهی والدین فقط زمانی کودک را تحسین می‌کنند که نتیجه خوبی گرفته باشد. در حالی که توجه به تلاش کودک اهمیت بیشتری دارد.
برای مثال به جای گفتن «تو خیلی باهوشی» می‌توان گفت: «دیدم چقدر برای حل این مسئله تلاش کردی.» این نوع بازخورد به کودک یاد می‌دهد که پیشرفت نتیجه تمرین و تلاش است، نه فقط استعداد.
۳. اجازه دهید اشتباه کند
اشتباه کردن بخش طبیعی یادگیری است. اگر والدین همیشه قبل از کودک وارد عمل شوند یا از اشتباه کردن او جلوگیری کنند، کودک فرصت تجربه کردن و حل مسئله را از دست می‌دهد.
بهتر است در موقعیت‌های کم‌خطر اجازه دهیم کودک خودش راه‌حل پیدا کند. حتی اگر نتیجه کامل نباشد، همین تجربه می‌تواند احساس توانمندی او را بیشتر کند.
۴. کودک را با دیگران مقایسه نکنید
مقایسه با خواهر، برادر، همکلاسی یا کودکان دیگر می‌تواند به عزت‌نفس کودک آسیب بزند. هر کودک سرعت رشد، استعدادها و ویژگی‌های متفاوتی دارد.
بهتر است پیشرفت کودک را با گذشته خودش مقایسه کنیم. برای مثال می‌توان گفت: «قبلاً انجام این کار برات سخت بود، ولی الان خیلی بهتر شدی.»
این نوع مقایسه به کودک کمک می‌کند پیشرفت خودش را ببیند و احساس ارزشمندی بیشتری داشته باشد.
۵. به نظر و انتخاب کودک اهمیت بدهید
کودکان نیز دوست دارند احساس کنند نظرشان اهمیت دارد. در بعضی موقعیت‌های روزمره می‌توان به آن‌ها حق انتخاب داد.
برای مثال می‌توان پرسید: «دوست داری امروز لباس آبی رو بپوشی یا سبز؟» یا «دوست داری اول نقاشی کنیم یا کتاب بخونیم؟»
این انتخاب‌های ساده به کودک احساس استقلال و کنترل بیشتری می‌دهد و به مرور اعتماد او به تصمیم‌های خودش را افزایش می‌دهد.
اعتمادبه‌نفس سالم با تعریف بیش از حد فرق دارد
تشویق کودک مهم است، اما تعریف‌های غیرواقعی یا بیش از حد همیشه مفید نیست. اگر کودک برای هر کار کوچکی با تحسین اغراق‌آمیز روبه‌رو شود، ممکن است به تأیید دیگران وابسته شود.
بهتر است تشویق‌ها واقعی، مشخص و مرتبط با رفتار کودک باشند. برای مثال: «خیلی خوب بود که اسباب‌بازی‌هات رو بدون اینکه بهت یادآوری کنم جمع کردی.»
نقش والدین در شکل‌گیری اعتمادبه‌نفس کودک
کودک بخش زیادی از تصویری که از خودش دارد را از رفتار والدین می‌سازد. احترام گذاشتن به احساسات او، گوش دادن به صحبت‌هایش، پذیرش اشتباهات و ایجاد فرصت تجربه کردن می‌تواند به شکل‌گیری یک تصویر مثبت از خود کمک کند.
هدف این نیست که کودک فکر کند در همه چیز بهترین است؛ بلکه باید بداند ارزشمند است، می‌تواند یاد بگیرد و اگر اشتباه کند، امکان تلاش دوباره وجود دارد.
جمع‌بندی
اعتمادبه‌نفس سالم به مرور زمان و در جریان تجربه‌های روزمره شکل می‌گیرد. دادن مسئولیت، توجه به تلاش، اجازه اشتباه کردن، پرهیز از مقایسه و احترام به انتخاب‌های کودک از ساده‌ترین راه‌هایی هستند که والدین می‌توانند برای تقویت اعتمادبه‌نفس فرزندشان انجام دهند.
محیطی که کودک در آن احساس امنیت، احترام و حمایت داشته باشد، بهترین زمینه را برای رشد اعتمادبه‌نفس فراهم می‌کند.